თავფურცელი

ფიზიკურ დატვირთვაზე პარკუჭთა რეპოლარიზაციის დისპერსიის
რეაქცია ფიზიკური წრთვნით და პათოლოგიური პროცესით
ინდუცირებული მარცხენა პარკუჭის
ჰიპერტროფის მქონე პირებში

თ. ქიშმარეია, ზ. ფაღავა, გ. მამალაძე, მ. ლორია, ი. მაისურაძე, რ. აბაშიძე,
ც. ქრისტესიაშვილი

ს/ს აკად. მ. წინამძღვრიშვილის სახ. კარდიოლოგიის ინსტიტუტი,

შ.პ.ს. ,,კარდიოექსპრესდიაგნოსტიკა,,

 მიოკარდიუმის ფიზიოლოგიური და პათოლოგიური ჰიპერტროფიის (მპჰ) ად­რეული დიფერენციაციის საკითხი მეტად აქტუალურია კლინიკური, პრო­ფი­ლაქ­ტი­კური და სპორ­ტული მედიცინისათვის. ერთი შეხედვით თითქოს უწყინარი მპჰ შე­საძლებელია იყოს მძი­­მე კარდიული პათოლოგიის დასაწყისი. ამიტომ მის დრო­ულ აღმოჩენას და საშიშ­როების შემთხვევაში სამკურნალო – პრო­ფი­ლაქტიკური ღონისძიბების გატარებას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება.              მპჰ გულის პათოლოგიის დროს ხელსაყრელ პირობებს ქმნის პარკუჭთა რეფ­­რაქ­ტერობის ჰომოგენობის დარღვევისათვის, რაც სიცოცხლისათვის სახი­ფა­თო არითმიების აღმოცენების ხელშემწყობი ფაქტორია და აისახება 12 განხრიან ეკგ Qთ ინტერვალის დის­პერსიის სახით. ზემოთ თქმულიდან გამომდინარე ჩვენ მიზ­ნად დავისახეთ შეგვ­ესწა­ვ­ლა Qთ ინტერვალის დისპერსიის ფიზიკურ დატვირ­თვა­ზე რეაქციის თავისებურებები პათო­ლოგიური და ,,ადაპტაციური,, მპჰ შემთხ­ვე­ვაში.

კვლევის მასალა და მეთოდები: კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 55 მა­მა­კაცმა, რომლებიც განაწილდნენ 3 ჟგუფში: I ჟგუფში შევიდა 25±3 წლის 25 მაღა­ლი კვა­ლიფიკაციის ფეხბურთელი; II ჟგუფი  რბილი და ზომიერი არტე­რი­ული ჰიპერტო­ნიით და­ა­ვადებული 33±4,2 წლის 20 პირი; III ჟგუფი 30±3,8 წლის 10 პრაქტიკულად ჟან­მრთ­ე­ლი პირი. ყველას უტარდებოდა ეკგ და ულტრა­ბგე­რი­თი გამოკვლევა, აპარატით ESAOTE  BIOMEDICA SIM700 CFM  CHALLEGE. ფას­დე­ბო­და შემდეგი მაჩვენებლები: მარცხენა პარკუჭის საბოლოო სისტოლური და დი­ას­ტოლური დიამეტრი (სსდ და ადდ), მარცხენა პარკუჭის განდევნის ფრაქცია (გფ), პარკუჭთაშუა ძგიდის სისქე სისტოლაში და დიასტოლაში (პძს და პძდ), უკა­ნა კედლის სისქე სისტოლაში და დიასტოლაში (უკსს და უკსდ), მარცხენა პარ­კუჭის მასა (მპმ). 

სიმპტომ ლიმიტირებული ფიზიკური დატვირთვის ტესტი ტარდებოდა ტრედ­მილზე Mოდ. Bრუცე პროტოკოლის მიხედვით. Qთ ინტერვალის დისპერსიის (Qთდ) ქვეშ იგუ­ლის­ხმე­ბა სხვაობა Qთ ინტერვალის მაქსიმალურ და მინიმალურ გასა­შუა­ლებულ მაჩ­­ვენებ­­ლე­ბს შორის. Qთ ინტერვალი იზომებოდა სულ ცოტა 6 ელექ­ტროკარდიოგ­რა­ფიულ გან­ხრაში.

კვევის შედეგები და მათი განხილვა: ქვემოთ მოყვანილი ცხრილიდან სჩანს რომ I და III ჟგუფებში დატვირთვის პიკზე მნიშვნელოვნად მცირდება Qთმახ და აღდ­გენის პერიოდში ის უბრუნდება საწყის დონეს, Qთდ კი პრაქტიკულად არ იცვლება. II ჟგუფში დატვირთვის პიკზე, პირიქით, ადგილი აქვს როგორც Qთმახ, ასევე Qთდ გაზრდას და და­ტვირთვის შეწყვეტიდან 6 წუთის შემდეგ, ეს მაჩ­ვენებლები კვლავ მომატებული რჩებიან.

Qთ ინტერვალი და მისი დისპერსია საწყის პერიოდში, პიკურ დატვირთვაზე და აღდგენის პერიოდის მე-6 წუთზე სპორტსმენებში და პაციენტებში ნაჩვენებია ცხრი­ლი 1.

 ცხრილი #1. თ ინტერვალი და მისი დისპერსია საწყის პერიოდში, პიკურ დატ­ვირთვაზე და აღდგენის მე-6 წუთზე სპორტსმენებში და პაციენტებში.

    *პ<0,05 I-II                  **პ<0,05 1-2

    ა<0,05 I-III                        ა¹<0,05 1-3

ბ<0,05 II-III                         ბ¹<0,05 2-3

                      ვერტიკალურად        ჰორიზონტალურად

 ცხრილი #2. Qთ ინტერვალის და მისი დისპერსიის პიკური მნიშვნელობის დამო­კი­დე­ბულება მპჰ  გამოხატულებისას სპორტსმენებში და პაციენტებში.

*პ<0,05

 იმის დასადგენად თუ რა კავშირი არსებობს მპჰ გამოხატულებასა და Qთდ შორის გამოყოფილია სპორტსმენებში და პაციენტებში 2 ქვეჟგუფი: ა – მპ მასა < 140გ/მ² და ბ მპ მასა >140გ/მ². სპორტსმენებისაგან განსხვავებით პაციენტებში მპჰ ხარისხი ასო­ცი­რებულია პიკური Qთმახ სარწმუნო გაზრდასთა. განსხვავება არსებობს აგრეთვე რეაქ­ციაში დატვირ­თვა­ზე Qთ ინტერვალის და მისი დის­პერ­სი­ის მხრივ I და II ჟგუფებს შო­რის. I ჟგუფში დატ­­ვირთვის შედეგად ხდება Qთ მაქ­სიმალურის დაქვეითება და Qთდ პრაქ­­­ტიკულად არ იცვლება; II ჟგუფში დატ­ვირთვის პიკზე ადგილი აქვს Qთ მაქსი­მა­ლურის და Qთდ გაზ­რდას, გარდა ამისა პაციენტებში რეპოლარიზაციის დის­პერსიის გაზ­რდა დაკავ­შირე­ბუ­ლია მპჰ გამოხატულებასთან. მპ გაზრდილი მასა კი არის კარ­დიალური და ცე­რებ­­როვასკულარული გართულებების მნიშვნელოვანი პრედიქტორი [1]; მისი პრაქ­ტი­კუ­ლი მნიშვნელობა არ არის დამოკიდებული ტრადიციულ კარ­დიოვას­კულარული რის­კის ფაქტირებზე, როგორიცაა არტერიული წნევა, შაქრიანი დია­ბეტი, ქოლე­სტე­რინის დონე სისხლში და თამბაქოს მოხმარება [2]. ამავე დროს, პაციენტებში, რო­გორც ითქვა, კავშირია Qთ გაზრდასა და მპ მასის სიდი­დეს შო­რის. Qთ ინტერ­­ვალის და Qთდ გაზრდა მიუთი­­თებს პარკუჭების დაგვია­ნებულ და ასინ­ქრო­ნულ რეპოლარი­ზა­ციაზე და კარდი­ოვასკულარული სიკვდილიანობის და­მოუკი­დე­ბე­ლი პრედიქტორია [3]. პარკუჭების რეპო­ლარიზაციის გახანგრ­ძლი­ვება დაკავ­ში­რე­ბულია, როგორც კალიუმის არხების აქტი­ვობის დაქვეითებასთან, ასევე ნატ­რიუმის და კალციუმის არხების გააქ­ტიურებასთან [4]. მპჰ მიო­ციტების ჰიპერ­ტროფია და ინტერსტიციალური კოლაგენის მატრიქსის გაზრდა, რა­საც ადგილი აქვს პათოლოგიური ჰიპერტროფიის დროს იწვევს ქმედითი პოტენ­ცია­ლე­ბის გახან­გრძლივებას და იმპულსების გატარების შენელებას ინტრაცელულარული წი­ნააღმდეგობის გაზრდის გამო.

დასკვნები:

1.        სპორტსმენებში, ფიზიკური დატვირთვის პიკზე აღინიშნება Qთდ სარწმუნო შემცირება, განსხვავებით პაციენტებისაგან, რომლებშიც ეს მაჩვენებელი პი­რი­ქით იზრდება.

2.       სპორტსმენებისაგან განსხვავებით პაციენტებში მპჰ გამოხატულება ასოცი­რე­ბუ­ლია პიკური Qთმახ სარწმუნო გაზრდასთან.

ლიტერატურა:

1.      Verdecchia P; Porcellati C; Rebold G. Left ventricular Hypertrophy as an independent  predictor of acute cerebrovascular events in essential hypertension. Circulation 2001, 104, 2039-2044.

2.      Levy D; Garrison R.Y.; Savage D.D. Prognostic implications of echocardiographically determined left ventricular mass in The Framingham Heard Study. N Engl Med. 1990,322,1561-1566.

3.      Shouten E; Deuner J; Chen Z; et al. Duration of the QT interval and total and cardiovascular mortality in heal sly  persons (The Framingham heat study expense). Am J Cardiol 1991, 67, 55-58.

4.      Schwarzt P.J; Idiopathic log QT syndrome: progress and questions. Am Heart J. 1985, 109, 2, 399-411.

თავფურცელი